له‌وه‌ته‌ی هه‌م
خاوه‌نی دوو نیشتیمانم
دلم بۆ دوو خاک لێ‌ئه‌داو
تاسه‌باری بینین‌یانم
یه‌کیان پێ ئه‌لێن پێرلاشێز
میوانداری خۆری پوشپه‌ر، ئارامگه‌ی جوانی خه‌رمانان
ئه‌وی تریشیان کوردستان

=====================================

به‌شداری هه‌یئه‌تێکی یه‌کیه‌تی ژنانی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران نوروێژ له‌ مه‌راسیمی یادی شه‌هیدان
 

20-05-1386
كاتژمێر 6ی‌ سه‌رله‌به‌یانیی‌ رۆژی‌ هه‌ینی‌، رێكه‌وتی‌ 19ی‌ گه‌لاوێژی‌ 1386ی‌ هه‌تاوی‌، به‌ به‌شداریی‌ به‌ڕێز كاك مسته‌فا هیجری‌، سكرتێری‌ گشتیی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران، به‌ڕێز كاك كاوه‌ به‌هرامی‌، ئه‌ندامی‌ كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌‌و...

• اتحادیه اروپا روز جمعه، سوم اوت، نسبت به موج اعدام ها در ایران ... 

اعدام عدنان و هیوا، اعدام صلح، اعدام قلم

زندانی تازه‌ رهیده‌ از سلول انفرادی اطلاعات از روئیت دست نوشته‌های روی دیوار سلول می‌گفت. گویا بر دیوار سلول تنگ و تاریک انفرادی بازداشتگاه اطلاعات سنندج، دست نوشته‌های یک نویسنده‌ جوان بیست و پنج ساله‌ کورد به‌ زبان کوردی نقش بسته‌:
" ناوم عه‌دنانی حه‌سه‌ن پووره‌، ده‌ڵێن تاوانم سیخوڕی بۆ بێگانه‌یه‌!"
"نامم عدنان حسن پور است ، میگویند اتهامم جاسوسی! است."
آنسوتر دیوار پر شده‌ از اشعار شاملو.
آخر اغلب جوانان کورد عاشق اشعار شاملو هستند.
اینک پس از شش ماه بازداشت و انواع فشارهای وارده‌، برای عدنان حسن پور، روزنامه‌ نگار و عضو شورای نویسندگان هفته‌ نامه‌ توقیف شده‌ "آسو" حکم اعدام صادر شده‌ است. عدنان جوانی که‌ در فقدان پدر مرحومش تنها نان آور یک خانواده‌ تنگدست با مادری پیر و بیمار است. همه‌ فعالان مدنی کورد شوکه‌ شده‌ایم! مگر می‌توان قلم را دار زد؟ مگر می‌توان صلح را حلق آویز کرد؟ عدنان ما مظهر صلح و مسالمت است. مظهر قلم پاکی که‌ هرگز در پروسه‌ تجارت فرهنگی رایج در منطقه‌، خود را نفروخت و نباخت. جرم عدنان فقط ایمان به‌ آزادی صداقت و پاکی و برابری حقوق انسانهاست و بس. میخواهند عدنان و هیوا، برادران "محارب" ما را که‌ با سلاح قلم به‌ حرب جهل رفته‌اند، "جاسوسان " جوانمان را که‌ جاسوسیشان گفتگو با چند رسانه‌ خارجی در باره‌ وضعیت نابسامان و فقر مردمشان بوده‌، فرزندانمان را که‌ مظهر صلح و مسالمتند، به‌ جرم عشق به‌ آزادی و به‌ جرم نوشتن واقعیات، به‌ دار آویزند. هرگز مباد آنروز. و اکنون ای مبارزان و مدافعان حقوق بشر، ای معتقدان به‌ آزادی و دمکراسی، ای ایرانیان از هر جنس و تبار ، ای زنان و مردان برابری طلب، فعالان دانشجویی، فعالان حقوق زنان، روزنامه‌ نگاران، نویسندگان و ای مخالفان حکم اعدام کجائید؟ بیائید و نگذارید دو تن از فرزندان نسل جوان فعال مدنی مسالمت جوی کورد را به‌ مسلخ‌گاه عشق بفرستند؟ نسلی که‌ از خشونت بیزار است و حقوق خود را از راههای مسالمت آمیز و روشنفکرانه‌ میجوید. نسلی که‌ حتی منتقد نسل قبلی خود نیز هست. آیا همانگونه‌ که‌ مادران این سرزمین در برابر خشونت پدران حکومتی بر فرزندان دانشجویمان به‌ اعتراض برخاستند، از فرزندان روزنامه‌نگار کوردمان دفاع خواهند کرد؟ آیا یاریمان خواهند کرد که‌ از اعدام فرزندان برومندمان "عدنان حسن پور" و "هیوا بوتیمار" جلوگیری کنیم؟ ای برابری طلبان و ای حقجویان، هم اینک این گوی و این میدان. ما فعالان مدنی کورد دست یاری به‌ سوی شما دراز میکنیم . ما را تنها نگذارید....

ئه‌مڕۆ له‌ ستۆکهۆڵم هاوڕییان و دۆستانی نه‌مر دوکتۆر قاسملوو بۆ به‌شداری له‌ سمینارێک که‌ بۆ یادی هه‌ژده‌هه‌مین ساڵیادی تیرۆری نامرۆڤانه‌ی رێبه‌رمان دوکتۆر قاسملوو پێک هاتبوو له‌ ده‌وری یه‌ک کۆ بوونه‌وه‌، له‌م سمیناره‌دا به‌ڕیزان کاک بابا عه‌لی مێهرپه‌روه‌ر ، کاک که‌ماڵ بورقای و کاک عه‌لی ره‌زا نوریزاده‌ وتاریان پێشکه‌ش کرد و له‌ لایه‌ن یه‌کیه‌تی لاوان، کچێکی بچووکی خوێن شیرین و کوڕێکی ده‌نگ خۆش چه‌ند سروده‌ک پێشکه‌ش کرا و له‌ کۆتایی دا کاک که‌ریم حه‌داد چه‌ند وته‌یه‌ک پێشکه‌ش کرد و له‌م یاده‌ دا رێز له‌ نه‌وه‌ی دوکتۆر قاسملوو "مارتین" و برای شه‌هید عه‌بدوڵای قادری ئازه‌ر کاک ره‌سوڵ گیرا.

ئه‌ی شه‌هیدی هه‌میشه‌ زیندوو، ئه‌ی فرمێسکی قه‌تیس ماوی گلێنه‌ی چاوی فریشته‌ی ئازادی، ئه‌ی مامۆستای بیری به‌رزه‌فڕی و هه‌ڵۆیی، ئه‌ی ره‌مزی پیرۆزی کوردایه‌تی.
پێم بڵێ له‌م سه‌رده‌مه‌ی ته‌ریده‌ له‌ ناوه‌دا، له‌م ده‌وره‌دا که‌ ده‌ور ده‌وری رێگران و هه‌ل هه‌لی داوبازانه‌، بێ رێنوێنی تۆ چۆن به‌ مه‌ڵبه‌ندی سه‌ر‌فرازی زه‌فه‌ر برین و چۆن جاڕه‌ گوڵی به‌ ئاوات گه‌یشتن بدۆزینه‌وه‌؟

ئه‌ی ئاشنا به‌ خه‌می خه‌مباران و خه‌ون و خۆزگه‌ی هه‌ژاران و برینداران، تا تۆمان بۆی په‌نجه‌ره‌ی هیواکانمان به‌ره‌و ئاسۆی روونی بروا ده‌کرایه‌وه‌، ئامۆژگاریه‌کانت رێیان نه‌ده‌دا رابردوو داهاتوومان قووت بداو خه‌ونی گران برژێته‌ نێو بێداریمان.

ئه‌ی مامۆستای مه‌کته‌بی کوردایه‌تی، تۆ بووی له‌ وه‌رزی راخوشینی ئه‌ستێره‌کان و مه‌رگه‌ساتی هه‌ڵۆکاندا و له‌و کات و ساته‌دا که‌ ئاواته‌کانمان یه‌ک له‌ دوای یه‌ک له‌ بار ئه‌چوون، له‌ گێژه‌نی ئازار و ئاژاوه‌وه‌ به‌ره‌و به‌ستێنی به‌خته‌وه‌ر‌یت ئه‌بردین.
ئێمه‌ رێبوارانی رێگای پێشه‌وای شه‌هید به‌ ده‌ریایه‌ک تینویه‌تیمان نه‌ده‌شکا، به‌ڵام به‌ چه‌ند دڵۆپ له‌ ئامؤژگاریی زانایانه‌ت هه‌موو گیانمان فێنک ده‌بووه‌وه‌.

تا تۆمان بووی له‌ ده‌لاقه‌ی یه‌قینه‌وه‌ ده‌مانروانییه‌ باخچه‌ی هیوا. تا تۆمان بووی زمان و هه‌نگاومان یه‌ک بوون. ئێستا بێ تۆ چۆن بتوانین ئاگری نه‌کوژاوه‌ له‌ بیرماندا هه‌ڵ که‌ین و چۆن نه‌هێڵین ئاگره‌که‌مان ببێته‌ خۆڵه‌ مێش و چاوی خۆمانی پێ بێته‌ گل؟

شه‌هیدی مه‌زن! بڵێی بێ تۆ گوێم له‌ زریکه‌ی وه‌فا بێ که‌ له‌ ژێر ددانی بێ‌به‌ڵێنی‌دا ده‌کرۆژرێت و بڵێی به‌ سه‌ر به‌ڵین‌دا بازدان ببێته‌ باو؟ بڵێی پاش مه‌رگی هه‌ڵۆ گیانی به‌رزه‌فڕیی و ژینی پر له‌ شانازی هه‌ڵۆیی له‌ جێگای خۆیدا بمێنێ؟

شه‌هیدی مه‌زن ئه‌تۆ خوێن بووی ده‌رژایته‌ نێو ده‌ماره‌خاوه‌کانمانه‌وه‌. ئه‌تۆ رووناکی بووی له‌ چاوی بیر و بۆچوونماندا. هێزی فڕین به‌ باڵی تۆوه‌ ئه‌نازی و هه‌نگاوی ژیرانه‌ت هه‌وراز و نشێوی نه‌ده‌ناسی. له‌ تۆوه‌ فێر بووین زمانی شه‌پۆل: هه‌دا نه‌دان و کۆڵنه‌دان و ره‌مزی هه‌رمان. له‌ تۆوه‌ فێر بووین شانازی به‌ ره‌نگی سووره‌وه‌ کردن. تۆ رووباری خرۆشان بووی، ئاسته‌نگه‌کان و قه‌یرانه‌کان ئاوماڵکی که‌نارت بوون. تۆ شه‌ونمی به‌ربه‌یان بووی، هێدی هێدی له‌ سه‌ر په‌ڕه‌ی سووره‌گوڵی هیواکانمان جێگات ده‌گرت.
شه‌هیدی مه‌زن داره‌داره‌ی کوتری په‌خشانی من که‌ی ده‌توانێ له‌ ئاسمانی به‌رزی په‌سنی تۆدا ته‌قڵه‌ لێدا و کوا هاوکێشی فڕینێکه‌ به‌ به‌رزی ژیره‌‌ومه‌ریی تۆ. باڵای بیرت چیایه‌ک بوو ته‌ زیاتر پێی هه‌ڵده‌زناین، دنیایه‌کی گه‌وره‌ترمان لێ ده‌رده‌که‌وت.

ئه‌ی تیشکی تۆراو له‌ چاوی هیوا! نازانم له‌مه‌وبه‌دوا پریاسکه‌ی خه‌مه‌کانم لای کێ بکه‌مه‌وه‌. بڵێی بێ تۆ گوڵ و که‌نین، باران و ماچ، روو له‌ زێده‌که‌مان بکه‌ن؟ ده‌ترسم پاش کوژانه‌وه‌ی چرای چاوه‌کانت، ئه‌ستێره‌کان له‌ کێڵگه‌ی ئه‌ستێوه‌ردا بنێژین و به‌ ته‌مای خه‌رمانه‌ی مانگ بین. بڵێی بێ تۆ بتوانین گورگ و شوان، به‌رده‌ و عابید لێک هه‌ڵاوێرین و بڵێی هیوا به‌ کارد و کفنه‌وه‌ داوای لێبووردن له‌ بکوژانی خۆی بکا؟

ئه‌ی له‌ وه‌رزی خوێن و خه‌مدا گڕکانی وره‌ و ئازایی! شه‌که‌ت نیم و پشووشم له‌ سه‌ر خۆیه‌، به‌ڵام رێگاکه‌ سه‌خته‌، جه‌نگه‌ڵێکی بێ ئه‌مانه‌، تاریکستانێکی چڕه‌، ته‌رته‌ماڵه‌، هه‌ڵه‌مووته‌. بۆیه‌ داوات لێ ئه‌که‌م ئه‌گه‌ر چرای چاوه‌کانت کوژانه‌وه‌، په‌نجه‌کانتمان بۆ بکه‌ به‌شه‌م، با له‌ به‌ر تیشکی شه‌می په‌نجه‌کانتدا له‌ تا‌ریکستانه‌وه‌ به‌ره‌و شاری رووناکی و دڵنیایی رێگا ببرین، با بتوانین به‌ره‌و دووڕگه‌ی ترووسکه‌ و هانا هه‌نگاو هه‌ڵێنین. ئه‌گه‌ر شه‌می په‌نجه‌کانی تۆ رابه‌ر بێ، دڵنیام نه‌ هه‌ڵگورد خۆی به‌ ته‌نیا ئه‌زانێ، نه‌ په‌ڕه‌ژاڵ هه‌ست به‌ بێ‌په‌نایی ئه‌کا و نه‌ بێستوون بێ فه‌رهادی پێداده‌رئه‌که‌وه‌ێ.

شه‌هیدی هه‌میشه‌ زیندوو! مه‌گه‌ر شه‌می په‌نجه‌کانت نه‌هێڵن من و به‌هار پیر بین به‌لای ئه‌و گوڵاڵه‌وه‌ که‌ خه‌و به‌ پشکووتنه‌وه‌ ده‌بینێ و به‌ لای ئه‌و عه‌شقه‌وه‌ که‌ له‌ چوار لاوه‌ بۆسه‌ی بۆ دانراوه‌.
ئه‌ی میوانی پایه‌به‌رزی مه‌ڵبه‌ندی غه‌ریبی! دیاره‌ کۆمۆنی پاریس شانازی به‌ میوانداریته‌وه‌ ئه‌کا، به‌ڵام جێگای خه‌بات و فیداکاری تۆ کوردستانی خۆشه‌ویست بوو، ده‌بیا جێگای سره‌وتنیشت هه‌ر ئه‌و خاکه‌ پیرۆزه‌ با. ده‌بیا شانازی شوشتنی ته‌رمی پیرۆزت بدرایه‌ به‌ گۆلی زرێبار. خه‌ڵاتیت شاڵی کڕی هه‌ورامان با. ره‌وه‌زێکی شاخی به‌رزی کوردستان گۆڕخانه‌ت با و به‌ردی چیای ئاگری پارده‌ی ده‌وری گڵکۆت و چه‌پکه‌ گوڵی داڵاهۆ و په‌ڕاو و ئارێز و په‌ڕه‌ژاڵ رازێنه‌ره‌ی گۆڕه‌که‌ت با.

شه‌هیدی هه‌میشه‌ زیندوو! پاش کوژانه‌وه‌ی چرای چاوه‌کانت با له‌ به‌ر تیشکی شه‌می په‌نجه‌کانتدا، هه‌موو چاوه‌کان بکه‌ین به‌ یه‌ک چاو، هه‌موو ده‌سته‌کان بکه‌ین به‌ یه‌ک ده‌ست، هه‌موو هه‌نگاوه‌کان بکه‌ین به‌ یه‌ک هه‌نگاو، هاواره‌کان با یه‌ک بن، هه‌موو یه‌ک بین، هه‌موو یه‌ک بین.

له‌ کۆتاییدا ئه‌وه‌ ماوه‌ بڵێم:
شه‌هیدی رێگای ئازادی
دوکتۆری ئازاری کۆمه‌ڵ
رێنوێنی رێی پیرۆزی کوردایه‌تی
مامۆستای ژیر
سه‌رکرده‌ی گه‌ل
گیانت دانا له‌ پێناوی سه‌ربه‌ستی‌دا
به‌ جێت هێشتین له‌ باهۆزی بێ تۆییدا
ئارامت گرت له‌ مه‌ڵبه‌ندی غه‌ریبی‌دا
خودای کوردستانت له‌ گه‌ڵ
خودای کوردستانت له‌ گه‌ڵ

مامۆستا ئه‌نوه‌ر سوڵتانپه‌نا
زستانی 2004 نۆروێژ

ده‌زانیین هه‌ر له سه‌ره‌تای هاتنه سه‌رکاری کۆماری ئیسلامی‌یه‌وه نه‌ته‌وه‌ی ماف زه‌وتکراوی کورد که‌وتۆته به‌ر شالاوی سه‌رکوتی کوێرکوێرانه‌و کاربه‌ده‌ستان به گرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی شه‌لم کوێرم نابوێرم، هه‌وڵیان داوه خواست‌و ئیدئولۆژی تایبه‌تی خۆیان به‌سه‌ر گه‌لانی بێ به‌ش له ئازدی ئێران‌دا به گشتیی‌و گه‌لی کورد به تایبه‌تی بسه‌پێنن.

ئه‌م سیاسه‌ته‌ هاوته‌مه‌نه له‌گه‌ل ده‌سه‌ڵاتی کۆماری ئیسلامی، له درێژه‌ی سیاسه‌تی سه‌رکوت‌و سوکایه‌تی کردن به نه‌ته‌وه‌ی کورد، کاربه‌ده‌ستان‌ که‌وتوونه‌ته ئازاروو ئه‌زیه‌تی په‌یره‌وانی کوردپه‌روه‌ری ئایینی یارسان‌‌و به کرده‌وه سووکایه‌تیان پێده‌‌که‌ن.

ئاشکرایه له چه‌ند رۆژی رابردوودا په‌یره‌وانی ئایینی یارسان له لایه‌ن کاربه‌دستانی کۆماری ئیسلامی له ناوچه‌ی کرماشان که‌وتوونه‌ته به‌ر هێرش‌و په‌لامارو ئازاروو ئه‌زیه‌ت ده‌درێن.

کار‌به‌ده‌ستانی رێژیم وه‌کوو عاده‌تیانه به بێ هۆی یاسایی، له ماوه‌ی ڕابردودا چه‌ند که‌س له یارسانی‌یه‌کانیان گرت‌و پاشان سمێڵیان ‌تاشین، ئه‌وه له حالێکدایه نه‌ریتی سمێڵ هێشتنه‌وه لای یارسانی‌یه‌کان دیارده‌یه‌کی پیرۆزه‌‌و ئه‌م هه‌نگاوه به مه‌به‌ستی تێکشکاندنی که‌سایه‌تی یارسانی‌یه‌کان‌و به گالته‌ گرتنی باوه‌ڕه‌کانیان به‌رێوه‌چووه‌.

پاش ئه‌م حه‌ره‌که‌ته‌‌ی کارگێرانی رێژیم، پتر له 5 هه‌زار که‌س له په‌یره‌وانی ئایینی یارسان بۆ ده‌ربڕینی‌ ناڕه‌زایه‌تی‌ به‌رانبه‌ر به تاشینی‌ سمێڵی‌ 15 كه‌س له‌ لایه‌نگرانی‌ ئه‌م ئایینه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌ ئینتیزامییه‌كانی‌ رێژیمه‌وه،‌ له‌ به‌رانبه‌ر ئوستانداریی‌ كرماشان‌دا كۆبوونه‌وه‌. ناڕازییه‌كان خوازیاری‌ ناساندن‌و سزادانی‌ بڕیارده‌ران‌و به‌ڕێوه‌به‌رانی‌ ئه‌و كرده‌وه‌ سووكایه‌تی‌هێنه‌ره‌ بوون‌. به‌ڵام تاکوو هه‌نووکه بێ وڵام ماونه‌ته‌وه.

ئاشکارایه یارسانی‌یه‌کان به هۆی ئه‌وه‌ی که ئایینی تایبه‌تی خۆیان هه‌یه‌‌و ساڵانێکه مل بۆ ئیدئولۆژی ده‌سه‌ڵاتی فه‌رمان‌ ره‌وا ناده‌ن، ئاشکاراتر ده‌که‌ونه به‌ر سته‌م‌و سیاسه‌تی جیاوازی دانان‌و هه‌ڵاواردن به‌پانه‌وه له‌ دژیان به‌رێوه‌ ده‌چێت.

که‌واته به باشی ئه‌و راستی‌یه‌ ده‌رده‌که‌وێت، سیاسه‌تی دژایه‌تی له‌گه‌ڵ کورده‌کانی په‌یره‌وی ئائینی یارسان مێژوویه‌که‌ی به قه‌د تۆماری ته‌مه‌نی کۆماری ئیسلامی‌یه‌.
rahim.rashidi@gmail.com